Cursus ‘Samenleven: recht doen aan elkaar’ door filosoof Corrie Haverkort

Xera AlbertsCursus

Met Kant, Rawls en Nussbaum

Cursus woensdagen 15 en 22 januari; 5, 12 en 26 februari; 4, 18 en 25 maart 2020, aanvang 19.30 uur

De vraag ‘’Hoe leven we goed met elkaar?” komen we dagelijks tegen. Volgens filosoof Immanuel Kant zijn we in staat om ons te verhouden tot ons eigen handelen, we kunnen afstand nemen van onze eigen neigingen en voordelen om daarmee een hoger doel te dienen. De hedendaagse filosoof John Rawls besloot dat er nog een praktisch vervolg moest komen op het werk van Kant. Hij introduceerde een gedachte-experiment dat inzicht geeft in hoe we zowel onze eigen belangen als het welzijn van anderen in balans kunnen brengen. Maar hoe zit het dan met de emoties bij het goed samenleven? Daar horen we Kant en Rawls niet over. De filosoof Martha Nussbaum voegt een warm pleidooi voor de waardigheid en morele kracht van emoties toe. Zij ziet emoties als een intelligente reactie op de inschatting dat iets waardevol is.


Praktische informatie
Cursus: woensdagen 15 en 22 januari; 5, 12 en 26 februari; 4, 18 en 25 maart 2020
Aanvang: 19.30 uur
Kosten: € 260,00 (incl. reader)
Door: filosoof Corrie Haverkort

Inschrijven: mail naar xera@datbolwerck.nl
Locatie: Dat Bolwerck


Corrie Haverkort is als filosoof gespecialiseerd in de wijsgerige ethiek.

Inhoudsomschrijving

Samenleven met anderen is niet altijd eenvoudig. Het kan zelfs zo complex en ingewikkeld zijn dat we soms niet meer goed weten wat nog klopt of wat niet. Maar volgens de filosoof Immanuel Kant (1724-1804) is het mogelijk om ondanks allerlei verleidingen en menselijke missers toch steeds opnieuw weer te weten wat ons te doen staat. Omdat we redelijke mensen zijn en autonoom. Omdat we door logisch te redeneren in kunnen zien wat juist is en rechtvaardig. En daar vervolgens in vrijheid voor kunnen kiezen. We zijn in staat om ons te verhouden tot ons eigen handelen, we kunnen afstand nemen van onze eigen neigingen en voordelen om daarmee een hoger doel te dienen.

Ongelijkheid en verschil
Wat kunnen we met de ideeën van Kant in ons dagelijks leven? Bijvoorbeeld als het gaat om onderlinge relaties? Biedt zijn denken houvast als het gaat om ons dagelijks handelen?
Dit vroeg de hedendaagse Amerikaanse filosoof John Rawls (1921-2002) zich ook af. Hij besloot dat er nog een praktisch vervolg moest komen op het werk van Kant. In zijn boek Een theorie van rechtvaardigheidspreekt hij over billijkheid. Hij geeft aan wat er gedaan moet worden bij onrecht en onvrijwillige ongelijkheid. Hij introduceert een bijzonder gedachte-experiment dat hij de ‘sluier van onwetendheid’ noemt. Door dit experiment geeft hij inzicht in hoe we zowel onze eigen belangen als het welzijn van anderen in balans kunnen brengen. Rawls stelt twee vragen centraal: Wat vereist rechtvaardigheid van ons? En: zijn we als mens wel in staat om rechtvaardig te handelen? Op basis van deze vragen introduceert hij het Verschilbeginsel.

Emoties
Maar hoe zit het met onze emoties als het gaat om goed samenleven? Daar horen we Kant en Rawls niet over. De Amerikaanse filosoof Martha Nussbaum (1947) voert een warm pleidooi voor de waardigheid en morele kracht van emoties. In haar boek Oplevingen van het denken beschrijft zij hoe emoties vormgeven aan het landschap van ons geestelijk en sociale leven. Er staat veel op het spel schrijft ze, als we emoties gaan zien als intelligente reacties op de inschatting dat iets waardevol is. We zullen ons dan moeten verdiepen in verwarde gevoelens van verdriet en liefde, woede en angst om te achterhalen welke rol deze woelige emoties spelen in ons denken over wat goed en rechtvaardig is. In haar laatste werk Woede en vergeving ontleedt ze expliciet de begrippen woede en vergeving. Wat is woede eigenlijk en welke uitwerking heeft het? En wat kan ons belemmeren om tot verzoening over te gaan?